Viti i parë është periudha kur këlyshi dhe kotelja rriten më shpejt se kurrë më pas. Në pak muaj trefishojnë ose dhjetëfishojnë peshën, formojnë kockat, muskujt, dhëmbët dhe sistemin imunitar. Prandaj ushqimi në këtë fazë nuk është thjesht “ushqim më i vogël” – ka nevojë për më shumë energji, më shumë proteina dhe raport të saktë kalciumi e fosfori.
Në këtë artikull shpjegojmë çka duhet të ketë ushqimi i këlyshëve dhe koteleve, sa herë në ditë jepet, kur kalohet në ushqim për të rritur, dhe cilat produkte i rekomandojmë.
Pse ushqim i veçantë për të vegjlit?
- Më shumë energji dhe proteina. Kafsha në rritje ka nevojë për më shumë kalori për çdo kilogram peshë se një kafshë e rritur.
- Kalcium dhe fosfor në raportin e duhur. Kjo është veçanërisht e rëndësishme te këlyshët e racave të mëdha: si mungesa, ashtu edhe teprica e kalciumit mund të shkaktojnë probleme me kockat dhe nyjet.
- DHA (omega-3) për zhvillimin e trurit dhe të shikimit.
- Kokrra më të vogla, që përtypen lehtë me dhëmbët e qumështit.
Ushqimi për qen ose mace të rritur nuk i plotëson këto nevoja. Po ashtu, ushqimi i përgatitur në shtëpi rrallë e ka balancin e duhur të mineraleve.
Këlyshët: çka duhet të dini
Zgjidhni ushqimin sipas madhësisë që qeni do të ketë si i rritur, jo sipas madhësisë që ka sot. Një këlysh pastori gjerman dhe një këlysh maltez kanë nevoja shumë të ndryshme.
- Racat e vogla (deri rreth 10 kg si të rritur) rriten shpejt dhe kanë nevojë për ushqim më të pasur me energji, në kokrra të vogla.
- Racat e mesme (rreth 10–25 kg) – ushqim standard për këlyshë.
- Racat e mëdha (mbi 25 kg) rriten më ngadalë dhe më gjatë. Ushqimi i tyre ka kalcium dhe energji të kontrolluar, që kockat të rriten në ritmin e duhur. Mos u jepni ushqim për raca të vogla dhe mos shtoni suplemente kalciumi pa këshillën e veterinerit.
Ushqim i thatë për këlyshë të racave të vogla
- Amanova Puppy Mini, me pulë, 2 kg
- Acana Puppy Small Breed, 2 kg
- Reflex Plus Puppy mini & small, me pulë, 3 kg
Ushqim i thatë për këlyshë të racave të mesme
- Hill's Science Plan Puppy Medium, me pulë, 2,5 kg
- Orijen Puppy, 2 kg
- Amanova Puppy Sensitive, me salmon, 2 kg – për këlyshë me stomak ose lëkurë të ndjeshme
Ushqim i thatë për këlyshë të racave të mëdha
- Amanova Puppy Large Breed, 12 kg
- Acana Puppy Large Breed, 11,4 kg
- Josera Kids, 12,5 kg
- JosiDog Junior, 15 kg
- Reflex Plus Junior, me qengj dhe oriz, 12 kg
Ushqim i lëngshëm për këlyshë
Ushqimi i lëngshëm mund të jepet vetëm ose i përzier me ushqimin e thatë – i pëlqen shumicës së këlyshëve dhe ndihmon që të marrin më shumë ujë.
- Amanova Puppy, me pulë, 100 g
- GranCarno Junior, me viç dhe pulë, 400 g
- Stuzzy Puppy monoprotein, me viç, 150 g · 400 g
Kotelet: çka duhet të dini
Macet janë mishngrënëse të vërteta: kanë nevojë për shumë proteina me origjinë shtazore dhe për taurinë, që e marrin vetëm nga mishi. Kotelet kanë stomak të vogël, ndaj hanë pak e shpesh.
- Në javët e para pas ndarjes nga nëna (zakonisht 4–8 javë) fillohet me ushqim të butë, në formë kreme ose pate.
- Nga rreth 2–3 muaj kotelja mund të hajë edhe ushqim të thatë për kotele, mirë është të kombinohet me të lëngshëm.
- Ushqim për kotele jepet deri rreth 12 muaj, pastaj kalohet gradualisht në ushqim për mace të rritura.
Ushqim i thatë për kotele
- Hill's Science Plan Kitten, me pulë, 1,5 kg
- Josera Kitten, 2 kg
- JosiCat Kitten, 1,9 kg
- Amanova Kitten, 1,5 kg
- Schesir Kitten, me pulë, 1,5 kg
- Schesir Born Carnivore Kitten, me pulë dhe vezë, 1,25 kg
- Acana First Feast, 1,8 kg
- Orijen Kitten, 1,8 kg
Ushqim i lëngshëm për kotele
Për muajt e parë, kur kotelja sapo fillon të hajë vetë:
- Schesir Kitten Cream 0–6, me pulë, 150 g
- Schesir Kitten Cream 0–6, me ton, 150 g
- Carny Kitten Baby Pate, 200 g
- Schesir Baby, me pulë dhe mëlçi, 70 g
- Schesir Baby, me pulë dhe salmon, 70 g
Nga 3 deri në 12 muaj:
- Schesir Kitten 3–12, me pulë, 85 g
- Schesir Kitten 3–12, me ton, 85 g
- Carny Kitten, miks mishi, 200 g · 400 g
- Amanova Kitten, qese 85 g
- My Love Kitten, me pulë, 85 g – zgjedhje ekonomike për çdo ditë
Si shpërblim, me masë: Churu Kitten me pulë ose me ton. Shpërblimet nuk duhet të kalojnë rreth 10% të ushqimit ditor.
Sa herë në ditë?
| Mosha | Këlyshët | Kotelet |
|---|---|---|
| 2–4 muaj | 4 vakte në ditë | 4 vakte ose më shumë, pak nga pak |
| 4–6 muaj | 3 vakte në ditë | 3–4 vakte në ditë |
| Mbi 6 muaj | 2 vakte në ditë | 2–3 vakte në ditë |
Sasinë ditore e gjeni në tabelën në pako, sipas moshës dhe peshës që kafsha do të ketë si e rritur. Ndajeni sasinë ditore në numrin e vakteve. Uji i freskët duhet të jetë gjithmonë në dispozicion.
Kur kalohet në ushqim për të rritur?
- Kotelet: rreth 12 muaj.
- Qentë e racave të vogla: rreth 9–12 muaj.
- Qentë e racave të mesme: rreth 12 muaj.
- Qentë e racave të mëdha dhe gjigante: 12–24 muaj, sipas racës.
Si ta ndërroni ushqimin pa probleme me stomakun
Çdo ndryshim ushqimi bëhet gradualisht, gjatë rreth 7 ditëve:
- Ditët 1–2: 25% ushqimi i ri, 75% i vjetri.
- Ditët 3–4: gjysmë për gjysmë.
- Ditët 5–6: 75% i riu, 25% i vjetri.
- Dita 7: vetëm ushqimi i ri.
Kur e merrni këlyshin ose kotelen në shtëpi, pyesni çka ka ngrënë deri atëherë dhe vazhdoni me të njëjtin ushqim në ditët e para.
Çka të mos u jepni
- Qumësht lope. Shumë kotele dhe këlyshë nuk e tretin laktozën dhe marrin diarre.
- Çokollatë, rrush e rrush të thatë, qepë dhe hudhër – janë toksike për qentë dhe macet.
- Kocka të ziera – thyhen në copa të mprehta.
- Ushqim për qen te macja – nuk ka mjaftueshëm proteina dhe taurinë për macen.
- Suplemente kalciumi pranë një ushqimi të plotë për këlyshë, pa këshillën e veterinerit.
Mos harroni parazitët
Këlyshët dhe kotelet shpesh lindin me krimba ose i marrin nga nëna, dhe krimbat ua marrin ushqimin që u jepni. Trajtimi kundër krimbave fillon herët dhe bëhet më shpesh se te të rriturit. Për këlyshë dhe kotele kemi Milpro për këlyshë dhe Milpro për kotele. Më shumë lexoni në artikullin tonë për trajtimin antiparazitar.
Keni pyetje?
Në dyqanet Jonatan në Prishtinë dhe Prizren ju ndihmojmë të zgjidhni ushqimin sipas racës, moshës dhe nevojave të kafshës suaj. Të gjitha produktet i gjeni edhe online në jonatan-ks.com dhe përmes Wolt.
Ky artikull ka qëllim informues. Për kafshë me probleme shëndetësore, alergji ose rritje të ngadaltë, konsultohuni me veterinerin.
